Audiometria tonalna jest podstawowym i najbardziej popularnym badaniem słuchu, którego celem jest określenie progów słyszenia dla dźwięków o różnych częstotliwościach i natężeniach. Badanie wykonywane jest zarówno na drodze powietrznej, jak i na drodze kostnej.
Badanie wykonuje się, aby:
– ocenić poziom progu słyszenia w zakresie częstotliwości 125Hz-8kHz lub 125Hz-20kHz w przypadku audiometrii wysokotonowej HF,
– w przypadku niedosłuchu: określić stopień i typ ubytku słuchu (przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany), a co za tym idzie – opracować plan dalszego postępowania farmakologicznego, zabiegowego lub protetycznego,
– porównać słyszenie ucha prawego i lewego (określenie symetrii słyszenia),
– monitorować słuch w czasie (np. po infekcjach uszu, przy niedrożności trąbek słuchowych, w przypadku niedosłuchów fluktuacyjnych lub postępujących),
– prawidłowo ustawić aparaty słuchowe u pacjentów ze stwierdzonym niedosłuchem.
Wynikiem badania jest audiogram – wykres przedstawiający próg słyszenia dla:
– przewodnictwa powietrznego,
– przewodnictwa kostnego.
Audiogram stanowi podstawowy dokument diagnostyczny w ocenie słuchu. Jest on również kluczowym dokumentem w postępowaniu orzeczniczym – wynik audiometrii tonalnej jest wymagany przez komisje orzekające o niepełnosprawności u pacjentów z niedosłuchem i stanowi podstawę do oceny stopnia oraz charakteru ubytku słuchu.
Zgodnie z podręcznikami audiometrię tonalną wykonuje się u dzieci od około 6. roku życia, ponieważ badanie wymaga świadomej współpracy dziecka z badającym, w szczególności rozumienia poleceń oraz reagowania na bodźce dźwiękowe.
W praktyce klinicznej badanie to bardzo często wykonują również dzieci młodsze. W takich przypadkach, zwłaszcza podczas pierwszych wizyt, audiometria tonalna prowadzona jest w formie dostosowanej do wieku dziecka, najczęściej w formie zabawy, co pozwala uzyskać wiarygodne informacje diagnostyczne przy zachowaniu komfortu i poczucia bezpieczeństwa małego Pacjenta. Badanie audiometrii zabawowej wykonać można już od 3 r.ż.
Przede wszystkim warto wiedzieć, że badanie audiometrii tonalnej jest:
– bezbolesne i nieinwazyjne,
– wykonywane oddzielnie dla każdego ucha,
– przeprowadzane w specjalnych słuchawkach audiometrycznych dla przewodnictwa powietrznego i kostnego.
Polecenie do badania jest proste: pacjent słyszy dźwięki o różnej wysokości (częstotliwości) i głośności (natężeniu), a jego zadaniem jest zasygnalizowanie momentu usłyszenia dźwięku poprzez naciśnięcie przycisku.
W przypadku planowania badania u dziecka warto przygotować małego pacjenta do zakładania słuchawek oraz poćwiczyć warunkowanie na dźwięki.
Badanie jest szczególnie zalecane, gdy:
– istnieje podejrzenie niedosłuchu,
– pacjent ma trudności z koncentracją lub uwagą słuchową,
– pacjent wykazuje trudności w zakresie nauki języka obcego,
– pacjent narażony jest przewlekle na hałas (praca w hałasie, głośne słuchanie muzyki, częste przebywanie w miejscach głośnych),
– dziecko rozpoczyna terapię logopedyczną,
– dziecko wykazuje trudności w zakresie pisania ze słuchu (np. dyktanda),
– występują trudności szkolne lub problemy z rozumieniem mowy,
– po nawracających infekcjach ucha,
– po zapaleniach ucha środkowego lub zewnętrznego,
– w diagnostyce przerostu III migdałka gardłowego,
– jako badanie kontrolne,
Nie. Choć audiometria tonalna jest bardzo ważnym i podstawowym badaniem słuchu, w wielu przypadkach wymaga ona uzupełnienia innymi testami audiologicznymi (np. tympanometrią, badaniami obiektywnymi), szczególnie u dzieci oraz pacjentów z podejrzeniem zaburzeń przetwarzania słuchowego.
Warto podkreślić, że audiometria tonalna określa próg słyszenia pacjenta, czyli pokazuje, jakie dźwięki i przy jak najmniejszym natężeniu są przez niego słyszane. Nie daje natomiast pełnej informacji o jakości słyszenia, rozumieniu mowy czy mechanizmach przetwarzania bodźców dźwiękowych.
Zgodnie z zasadą krzyżową CHECK-CROSS, każdy wynik badania powinien być zestawiony z innym badaniem, które go potwierdza lub uzupełnia, co pozwala na rzetelną i pełną ocenę funkcjonowania narządu słuchu.
Dlatego w przypadku podejrzenia m.in.:
– neuropatii słuchowej,
– zaburzeń rozumienia mowy,
– stanów zapalnych,
– wad anatomicznych ucha zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego,
diagnostyka audiologiczna wymaga rozszerzenia o dodatkowe badania, dobierane indywidualnie z pełnego zakresu dostępnych testów audiologicznych.
Badanie wykonywane jest zwykle w 30 min., w zależności od współpracy Pacjenta i zakresu diagnostyki.
Badanie audiometrii tonalnej nie wymaga specjalnego przygotowania. Warto jednak pamiętać o kilku prostych zasadach, które mogą wpłynąć na komfort i wiarygodność wyniku:
– być wypoczętym,
– zgłosić się na badanie bez aktywnej infekcji (o ile badanie nie zostało celowo zlecone w trakcie infekcji w celu oceny progu słyszenia),
– poinformować specjalistę o wcześniejszych chorobach uszu, przebytych zabiegach oraz stosowanym lub niedawno zakończonym leczeniu.
W przypadku badania wykonywanego u dzieci warto:
– w prosty i spokojny sposób wytłumaczyć dziecku, na czym będzie polegało badanie,
– przygotować dziecko na zakładanie słuchawek i udział w „zabawie w słuchanie”,
– przed wizytą włączyć ćwiczenia warunkowania na dźwięki, co ułatwia współpracę i zwiększa wiarygodność uzyskanego wyniku.
Tak. Po badaniu specjalista omawia wynik audiogramu, wyjaśnia jego znaczenie i – jeśli to konieczne – zaleca dalsze kroki diagnostyczne lub terapeutyczne.
Audiogram to graficzny zapis wyniku badania audiometrycznego. Jest on podstawowym dokumentem diagnostycznym w audiologii i przedstawia progi słyszenia, czyli najcichsze dźwięki słyszane przez pacjenta dla różnych częstotliwości.
Na wykresie zaznaczone są osobno wyniki:
– dla przewodnictwa powietrznego,
– dla przewodnictwa kostnego,
– dla ucha prawego i lewego.
Na podstawie audiogramu specjalista może:
– ocenić, czy słuch mieści się w normie (0-20dB),
– określić stopień ubytku słuchu,
– rozpoznać rodzaj niedosłuchu (przewodzeniowy, odbiorczy, mieszany),
– zaplanować dalszą diagnostykę / leczenie / postępowanie protetyczne,
– wykorzystać wynik w dokumentacji medycznej oraz w orzecznictwie o niepełnosprawności.
